ΔΙΑΙΤΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΘΕΡΜΙΔΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ Ή ΔΙΑΙΤΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ



Αύξηση και απώλεια βάρους

Το σωματικό μας βάρος καθορίζεται από την ισορροπία της ενέργειας που προσλαμβάνουμε από την τροφή και της ενέργειας που δαπανά ο οργανισμός μας για να πραγματοποιήσει όλες εκείνες τις λειτουργίες που είναι απαραίτητες για να επιβιώσει και να κινηθεί. Όταν η ενέργεια που λαμβάνουμε από την τροφή υπερέχει της ενεργειακής δαπάνης του οργανισμού, λέμε ότι επιτυγχάνεται θετικό ισοζύγιο ενέργειας. Αντίστοιχα, όταν η ενέργεια που δαπανάται είναι υψηλότερη από εκείνη που προσλαμβάνεται, τότε λέμε ότι έχουμε αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας. Το θετικό ισοζύγιο ενέργειας, μακροπρόθεσμα, οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους.

Το υπερβάλλον σωματικό βάρος αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα της εποχής. το υπέρβαρο και η παχυσαρκία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με ποικίλα νοσήματα, όπως σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, κάποια είδη καρκίνου και καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ έχει συνδεθεί και με πρόωρο θάνατο. Μία απώλεια βάρους της τάξης του 5-10% μπορεί να αποτρέψει σε μεγάλο βαθμό την εμφάνιση και την πρόοδο των νοσημάτων που αναφέρθηκαν. Για να επιτευχθεί απώλεια βάρους, κρίνεται απαραίτητη η επίτευξη αρνητικού ισοζυγίου, είτε με μείωση της πρόσληψης των θερμίδων, είτε με αύξηση την ενεργειακής δαπάνης μέσω άσκησης, είτε και τα δύο.

Δίαιτες με περιορισμό θερμίδων είναι εκείνες που προτείνονται για την απώλεια βάρους. Στις δίαιτες αυτές, συνήθως, καταναλώνονται το 60 έως 85% των ημερήσιων θερμιδικών αναγκών. Ωστόσο, φαίνεται ότι, πολύ συχνά, οι δίαιτες αυτές είναι δύσκολο να ακολουθηθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα από την πλειοψηφία των υπέρβαρων και παχύσαρκων ανθρώπων. Επιπρόσθετα, ακόμα και όταν επιτευχθεί η επιθυμητή συμμόρφωση και απώλεια βάρους και οι βιολογικοί δείκτες υγείας βελτιωθούν, είναι δύσκολη η διατήρηση αυτών μακροπρόθεσμα, εξαιτίας χαμηλής συμμόρφωσης ή της προσαρμογής του οργανισμού στις νέες καταστάσεις.

Για το λόγο αυτό, κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη σχημάτων θερμιδικού περιορισμού, τα οποία να είναι πιο εύκολα εφαρμόσιμα από το μέρος του πληθυσμού, που δυσκολεύεται να συμμορφωθεί με τις κλασικές δίαιτες. Ένα τέτοιο σχήμα που έχει προταθεί αποτελεί και η δίαιτα εναλλασσόμενης νηστείας ή θερμιδικού περιορισμού.

Περιγραφή διαιτητικών σχημάτων εναλλασσόμενης νηστείας ή θερμιδικού περιορισμού

Η δίαιτα εναλλασσόμενης νηστείας προτείνει την εναλλαγή μίας μέρας κατά την οποία το άτομο δεν προσλαμβάνει κανένα τρόφιμο ή ρόφημα το οποίο προσδίδει θερμίδες (ημέρα νηστείας), με μία ημέρα κατά την οποία το άτομο τρέφεται ελεύθερα, σύμφωνα με τη δική του βούληση (ημέρα σίτισης), αρκεί να μη γίνεται η σκοπίμως υπερβολική κατανάλωση τροφής. Κατά την ημέρα νηστείας το άτομο είναι ελεύθερο να καταναλώνει νερό, αναψυκτικά, ροφήματα, καφέδες και τσίχλες χωρίς ζάχαρη, στις ποσότητες που εκείνο επιθυμεί.

Η δίαιτα εναλλασσόμενου θερμιδικού περιορισμού ομοιάζει με τη δίαιτα εναλλασσόμενης νηστείας. Η διαφορά τους είναι, όμως, ότι κατά την ημέρα νηστείας το άτομο μπορεί να καταναλώνει τρόφιμα που περιέχουν θερμίδες, αρκεί η συνολική ενεργειακή πρόσληψη να μην υπερβαίνει το 25% των συνολικών ημερήσιων αναγκών του.

Επιπλέον, και στα δύο σχήματα που αναφέρθηκαν, η ημέρα νηστείας με την ημέρα σίτισης θα μπορούσαν να μη διαδέχονται εναλλάξ η μία την άλλη. Αντίθετα, εξίσου αποτελεσματική φαίνεται να είναι και η τυχαία κατανομή 2-3 ημερών νηστείας μέσα στην εβδομάδα.

Παράλληλα με την εφαρμογή μίας τέτοιας δίαιτας, κρίνεται αναγκαία η συνεργασία με έναν διαιτολόγο. Ο ρόλος του διαιτολόγου σε αυτήν την περίπτωση είναι εκπαίδευση του ατόμου πάνω στις επιλογές που μπορεί να κάνει κατά τις ημέρες νηστείας, έτσι ώστε οι θερμίδες που καταναλώνει να μην ξεπερνά το ποσό που έχει αναφερθεί παραπάνω. Επίσης, η συμβουλευτική για μία ισορροπημένη διατροφή, που συμπεριλαμβάνει τρόφιμα από όλες τις ομάδες, είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης και πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, ενώ είναι περιορισμένα τα κορεσμένα και τα τρανς λιπαρά και τα πρόσθετα σάκχαρα, είναι απαραίτητη.

Οφέλη

Οι δίαιτες αυτές, σε όλες τις μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής σε ανθρώπους, φαίνεται ότι εξασφαλίζουν μία σημαντική απώλεια βάρους. Η επιτυχία τους στηρίζεται στο γεγονός που έχει παρατηρηθεί, ότι είναι αδύνατο να αναπληρωθεί το έλλειμμα θερμίδων που επιτεύχθηκε τις ημέρες νηστείας, κατά τις ημέρες της ελεύθερης σίτισης. Επίσης, οι δίαιτες αυτές φαίνεται ότι έχουν ένα πλεονέκτημα έναντι των κλασικών διαιτών στο λιπίδια του αίματος, αφού έχει παρατηρηθεί ότι μειώνουν τα τριγλυκερίδια, καθώς και την ολική και την LDL ή «κακή» χοληστερόλη.

Ερευνητικά κενά

Αν και αρκετά υποσχόμενες οι δίαιτες θερμιδικού περιορισμού ή δίαιτες εναλλασσόμενης νηστείας, απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός μελετών και για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, πέρα από τους 6 μήνες που έχει ήδη ερευνηθεί. Επίσης, ενδιαφέρον θα ήταν να πραγματοποιηθούν και μελέτες οι οποίες συγκρίνουν τις δίαιτες αυτές με τις κλασικές δίαιτες θερμιδικού περιορισμού, εκτός από την επίδρασή τους στο βάρος και τους βιολογικούς δείκτες, και στην προσκόλληση από παχύσαρκα άτομα.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι δίαιτες αυτές πιθανό να ευνοούν ανθρώπους συγκεκριμένων τύπων προσωπικότητας. Ένα μελλοντικό βήμα των ερευνών θα μπορούσε να είναι η διερεύνηση των χαρακτηριστικών εκείνων που ευνοούν ή εμποδίζουν την προσκόλληση των ανθρώπων είτε στις δίαιτες εναλλασσόμενου θερμιδικού περιορισμού ή νηστείας, είτε στα κλασικά σχήματα θερμιδικού περιορισμού.

Εφαρμογές

Μέχρις ότου υπάρξουν καινούρια δεδομένα, οι δίαιτες εναλλασσόμενου θερμιδικού περιορισμού ή νηστείας θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για μικρά χρονικά διαστήματα, σε άτομα που επιθυμούν να αδυνατίσουν, αλλά αδυνατούν να προσκολληθούν στις κλασικές δίαιτες, ή σε συνδυασμό με τα κλασικά διαιτητικά σχήματα, προκειμένου να περιοριστεί η πλήξη και να ενισχυθεί το ηθικό αυτών που ακολουθούν περιοριστικές δίαιτες για μεγάλα χρονικά διαστήματα.